انقلاب اسلامي چيست؟

برچسپ ها: ایران ، انقلاب ، چیست ، اسلامی ، بهمن ، 22 ، 1357

Print Friendly and PDF

از زمان انقلاب ۷۹-۱۹۷۸ ايران، جهان غرب نسبتا به احتمال انقلاب اسلامي بيمناك بوده است، انقلابي كه به نظر نقطه اوج جنبش احياگري اسلامي در نظر گرفته شده است؛ جنبشي كه در نهايت به دنبال تشكيل دولت اسلامي است. با اين همه نقشي كه انقلاب در پي ايفاي آن در جنبش احياگري اسلامي است به شفافيت مثال انقلاب ايران يا واكنش هاي روشنفكرانه به احياگري جنبش اسلامي نيست. از منظر مودودي و همانطور كه در جاهاي ديگر در ادبيات جنبش احياگرانه بيان شده است، مادامي كه نظم سياسي موجود از صحنه خارج نشده است احتمال اينكه دولت اسلامي شكل گيرد بعيد است. همانطور كه مودودي عنوان داشته «يك درخت ليمو كه از ابتدا پرورش و تكامل مي يابد در نهايت نمي تواند ناگهان ميوه انبه توليد كند». و از آنجايي كه هر نظم سياسي در مقابل تغيير مقاومت مي كند شيوه هاي عمل مستقيم براي براندازي نظم موجود لازم و ضروري است. مودودي معتقد است كه تاريخ اسلام در هنر نشان مي دهد كه موفقيت دين به كنترل مراكز قدرت وابسته است. كم شدن قدرت مسلمانان بعد از «اورنگ زيب» مانع گسترش اسلام و در نهايت باعث سقوط و فروپاشي قدرت مسلمانان در هنر شد. فجايع و مصيبت هاي حزب جماعت در سياست پاكستان بعد از ۱۹۴۷ محدوديت هاي مربوط به انعطاف پذيري يك نظم سياسي سكولار در برابر تقاضاهاي اسلام گرايانه را به تصوير كشاند و نمايش داد. از نظر مودودي تا زماني كه زمام امور در مراكز قدرت در دست كساني است كه منافع آنها در تضاد با منافع اسلام است نمي توان به بقاياي احيا دولت اسلامي اميدوار بود. بنابراين آنچه كه در اين شرايط از نظر مودودي ضروري است تغيير كامل در ساختار سياسي قدرت است. با اين همه گستره و سرعت اين تغيير و همچنين حالت و كيفيتي كه منطق مودودي در آن در پراكسس حزب جماعت مسلمين خودي جاي سوال دارد. مودودي به هيچ وجه به انقلاب خشن علاقه اي ندارد و در عوض او به شدت به تعامل با صاحبان قدرت راغب است و بر آن تاكيد دارد.

از زمان انقلاب ۷۹-۱۹۷۸ ايران، جهان غرب نسبتا به احتمال انقلاب اسلامي بيمناك بوده است، انقلابي كه به نظر نقطه اوج جنبش احياگري اسلامي در نظر گرفته شده است؛ جنبشي كه در نهايت به دنبال تشكيل دولت اسلامي است. با اين همه نقشي كه انقلاب در پي ايفاي آن در جنبش احياگري اسلامي است به شفافيت مثال انقلاب ايران يا واكنش هاي روشنفكرانه به احياگري جنبش اسلامي نيست.

از منظر مودودي و همانطور كه در جاهاي ديگر در ادبيات جنبش احياگرانه بيان شده است، مادامي كه نظم سياسي موجود از صحنه خارج نشده است احتمال اينكه دولت اسلامي شكل گيرد بعيد است. همانطور كه مودودي عنوان داشته «يك درخت ليمو كه از ابتدا پرورش و تكامل مي يابد در نهايت نمي تواند ناگهان ميوه انبه توليد كند». و از آنجايي كه هر نظم سياسي در مقابل تغيير مقاومت مي كند شيوه هاي عمل مستقيم براي براندازي نظم موجود لازم و ضروري است.

مودودي معتقد است كه تاريخ اسلام در هنر نشان مي دهد كه موفقيت دين به كنترل مراكز قدرت وابسته است. كم شدن قدرت مسلمانان بعد از «اورنگ زيب» مانع گسترش اسلام و در نهايت باعث سقوط و فروپاشي قدرت مسلمانان در هنر شد. فجايع و مصيبت هاي حزب جماعت در سياست پاكستان بعد از ۱۹۴۷ محدوديت هاي مربوط به انعطاف پذيري يك نظم سياسي سكولار در برابر تقاضاهاي اسلام گرايانه را به تصوير كشاند و نمايش داد. از نظر مودودي تا زماني كه زمام امور در مراكز قدرت در دست كساني است كه منافع آنها در تضاد با منافع اسلام است نمي توان به بقاياي احيا دولت اسلامي اميدوار بود. بنابراين آنچه كه در اين شرايط از نظر مودودي ضروري است تغيير كامل در ساختار سياسي قدرت است.

با اين همه گستره و سرعت اين تغيير و همچنين حالت و كيفيتي كه منطق مودودي در آن در پراكسس حزب جماعت مسلمين خودي جاي سوال دارد. مودودي به هيچ وجه به انقلاب خشن علاقه اي ندارد و در عوض او به شدت به تعامل با صاحبان قدرت راغب است و بر آن تاكيد دارد.

آموزه هاي مودودي به نظر «انقلاب در ساختار اجتماعي» را ضروري مي شمارد: مادامي كه سيستم اجتماعي براساس مفاهيم و برداشت هاي غيراخلاقي و الحادي بنا شده است و رهبران آن «مريد شيطان» هستند، گردن نهادن و اطاعت كردن از چنين سيستم و ساختاري خلاف عقل است. اما آنچه كه هم اكنون در سياست پاكستان رخ مي دهد اطاعت حزب جماعت اسلامي از «چنين ساختار سياسي» است! به واقع اگر جماعت اسلامي موافق خوانشي انقلابي از آموزه هاي مودودي نيست پس چه چيزي فعاليت سياسي حزب را به پيش مي برد؟ چگونه حزب ايده تغيير سياسي كامل و همه جانبه مودودي را تفسير و تعبير كرده است؟ چه چيزي لازم است تا دولتي اسلامي حاصل شود؟ پرسش ها و پاسخ ها به درك پيچيده داشتن مودودي از مفهوم انقلاب برمي گردد كه لزوما همواره همسو و منطبق بر ايده هاي غربي واژه انقلابي نيست.

انقلاب اجتماعي فرآيند تغيير عميق و اغلب خشونت آميز است و شامل مخالفت كامل با نظم تثبيت شده موجود و كنار گذاشتن آن است و معمولا با نابودي نهادهاي نظامي و بوروكراتيك نظام قبلي، حذف تمايزات طبقاتي (به ويژه انقلاب از نوع ماركسيستي آن)، برطرف شدن موانع فرهنگي براي تغيير اجتماعي و شكل گيري نهاد كاملا جديدي از قدرت، توزيع ثروت و ساختار اجتماعي همراه است. انقلاب زماني شروع مي شود كه نيروي رقيب و چالش گر سيستم موجود دست به سازماندهي براي اقدام عملي مي زند كه در نهايت به فرآيند تغييرات راديكال ختم مي شود و آن زماني است كه اين نيروها مايلند و قادرند دست به اقدام خشونت آميز بزنند.

اما جماعت هرگز چنين ايده اي از انقلاب را نپذيرفته و هرگز هم به دنبال به راه انداختن انقلاب اجتماعي نبوده است. بلكه از هر گونه تغيير اجتماعي خشونت آميز اجتناب ورزيده است و در عوض در مسير رسيدن به دولت اسلامي از طريق نظم سياسي اجتماعي موجود است.

«جماعت اسلامي به دنبال برقراري يك اصلاح راديكال واقعي يك انقلاب صلح آ ميز و در كمال آرامش در پاكستان است. اما اين انقلاب تنها به شكلي تدريجي ميسور است. انقلاب مذكور بايد قدم به قدم صورت گيرد. با اين همه بسياري دولت اسلامي مودودي و برنامه عملي وي براي رسيدن به آن را نوعي انقلاب فرض مي كنند چرا كه در درجه نخست اين ايده بر كنار زدن دولت هندوها و بعدها پاكستان استوار بود و در طول زمان نيز تغيير چنداني در اين ايده به وقوع نپيوست. به ويژه بعد از انقلاب اسلامي ۷۹-۱۹۷۸ ايران، مودودي به عنوان تجسم واقعي طرفدار انقلاب اسلامي شناخته شد.

اما اشكال كار اين بود كه همان ابهام ها كه در مورد الهامات وي از مفاهيم غربي وجود داشت در مورد برخورد نيز با انقلاب به وجود آمد. در واقع برنامه مودودي از نظر نيت، انقلابي به نظر مي رسيد و احتمالا هم از نظر منشا، ماركسيستي بود به خصوص اينكه وي در كتاب «فرآيند انقلاب اسلامي» به اين نكته اشاره دارد كه «اسلام يك ايدئولوژي انقلابي و يك عمل انقلابي است كه هدف آن تخريب نظم اجتماعي جهان به طور كامل و بازسازي مجدد آن از اساس است... و جهاد حكايت از تلاش انقلابي دارد. مودودي درك اش از انقلاب به مثابه يك فرآيند روش شناختي و جبرگرايانه است كه در پي انتقال قدرت است اما خود وي در مورد سيستم سياسي كه قصد داشت به چالش بكشد دودل و مردد بود... [به واقع] آنچه مودودي نوشت لزوما هسته اصلي عقايد او نيست و لزوما مودودي انقلاب را صرفا در اين كتاب تعريف نكرده است. وي با جرح و تعديل واژگان سياسي غربي در مورد انقلاب دستورالعمل هايي را صادر كرد كه با روح آن زمانه سازگار نبود. مثلا او پيامبر اسلام را «بزرگترين انقلابي» خواند اما در همان مقاله در چرخشي واضح پيامبر را «پيامبر صبر و صلح» ناميد.

در ۱۹۴۱ مودودي رو به شوراي حزب جماعت اعلام داشت كه «ما هيچ تمايلي به تظاهرات و آشوب نداريم... و هرگونه نمايش كنترل شده و افسارگسيخته به منزله هلاكت است... نيازي نيست كه مخاطب تان را از طريق سخنان احساسي تحت تاثير قرار دهيد... اما شما بايد نور اسلام را در دل هاي آنان روشن سازيد و آنهايي را كه در اطراف تان هستند تغيير دهيد.» انقلاب محوري بود كه مودودي بحث خود را حول آن به پيش برد اما نكته اينجاست كه تعريف اين مفهوم با تغير در ديدگاه هاي ايدئولوژيكي مودودي دچار تحول شد. انقلاب هيچ تعريف مشخص و قطعي نداشت اما يكي از آن شعارهايي بود كه در خدمت اهداف وي بود.

از منظر مودودي مفهوم انقلاب و ايدئولوژي هيچ ارجاع طبقاتي مشخصي ندارند و همين مفهوم سازي به او اين امكان را مي دهد كه مباحث اش را حول آنچه پيشرفت، عدالت و ايده آليسم سياسي خوانده مي شود شكل دهد. در واقع مودودي در پي خلع سلاح كردن رقباي چپ گرايي است كه تعريض اسطوره اي از انقلاب دارند. در عمل نيز تلاش انقلابي وي فراتر از بيان نارضايتي نبوده است و هرگز عمل انقلابي وي به شكل يك ايده جهانشمول منسجم كه به شكل سيستم درآمده باشد نبوده است.

«سرشت و حد و اندازه استبداد و خودكامگي در كشورهاي مختلف مسلمان چنان متنوع و گوناگون است كه نمي توان يك الگوي جهانشمول را به عنوان استاندارد به آنها معرفي كرد. اما آنچه كه من واقعا احساس مي كنم كه در همه كشورهاي مورد نظر اسلامي ضروري است اين است كه از هرگونه وسوسه اي جهت استفاده از روش ها و تكنيك هاي جنبش هاي زيرزميني مخفي و انقلاب هاي خونين بايد اجتناب كرد.

زماني كه وي تحت فشار قرار مي گيرد تا تعريف مشخصي از انقلاب اسلامي ارائه دهد او آن را بيش از آنكه انقلاب بداند «تحول اسلامي» مي پندارد و مي گويد: «انقلاب آني نه ممكن است و نه مطلوب است. (۱۹۴۸) و هدف جماعت نيز تغيير تدريجي و همانندسازي عصر پيامبر اسلام است. به واقع انقلاب از نظر مودودي اساسا يك فرآيند اصلاح است. اگر واقعا به دنبال آنيم تا ببينيم كه ايده آل هاي اسلامي به واقعيت پيوسته اند نبايد قوانين طبيعي را ناديده بگيريم كه همه چيزهاي ثابت در زندگي جمعي مردم به تدريج تغيير مي كنند. هر چه تغيير ناگهاني باشد، عمر آن كوتاه تر خواهد بود. براي يك تغيير تدريجي ضرورت دارد كه از هرگونه جانبداري هاي افراطي و راهكارهاي نامتوازن اجتناب ورزيده شود.»

جهاد و انقلاب

ديدگاه مودودي در مورد مفهومي كليدي مثل جهاد، محافظه كارانه تر از ديگر متفكران جنبش احياي اسلامي بود و محدودكننده فعاليت انقلابي به شمار مي رفت. در ۱۹۴۸ او اعتبار اعلام جهادي را كه توسط دولت در كشمير طي آتش بس با هند اعلام شده بود زير سوال برد. مودودي با اين نوع اعلان جهاد كه توسط دولت انجام مي شد مخالفت كرد و در عين حال مخالف هر نوع خوانش محض انقلابي و سياسي از دكترين جهاد بود. او در اين باره عنوان داشت كه جهاد به معني ايمان كوركورانه و با چشمان بسته، در حالي كه فرياد الله اكبر سر دهيم و بگوييم كه هركس كه به اسلام باور نداشت را با شعار لااله الا الله بايد سر از بدنش جدا كرد. آن جهادي كه مودودي به دنبال توصيف و تشريح آن بود جنگ نبود بلكه جهد و تلاش بود – تلاشي نه به نام خدا بلكه در مسير راهي كه خداوند مشخص كرده است. بنابراين در اينجا تفاوتي بين آنچه كه موضع مودودي است با آنچه موضع ديگر متفكران رقيب وي خوانده مي شود به چشم مي خورد.

پوپوليسم و انقلاب

مودودي نسبتا از مسايل اجتماعي و اقتصادي كه عموما در بطن حمايت هاي توده ها از يك جنبش انقلابي قرار دارد غافل بود. اغلب هم سعي داشته تا برخلاف جريان آب شنا كند. در دهه ۱۹۵۰ زماني كه وي صريحا با سياست نخست وزير لياقت علي خان با نام اصلاح زمين در پنجاب به مخالفت پرداخت در واقع دست به توجيه فئوداليسم زد و در اين باره نيز به حمايت اسلام از حقوق اموال فردي استناد كرد و به دولت نيز در مورد صاحبان اموال به دليل دارابودن اموال و دارايي زيادي هشدار داد. البته بعدها او موضع خود در دفاع از فئوداليسم را تعديل كرد و تنها عنوان داشت و بدين ترتيب به جاي تاكيد بر مزيت و برتري فئوداليسم به اسلاميت عمل دولت، تغيير موضع مي دهد.

عدم شفافيت موروثي در استفاده كردن يا نادرست استفاده كردن از واژگان و مفاهيم غربي باعث ايجاد سرگشتگي و ابهام در ميان همقطاران محفل اش شده بود. كوكب صديق، طرفدار پروپاقرص و مترجم آثار و انديشه هاي مودودي به انگليسي، آثار او را با مفاهيم ماركسيستي درك كرده بود و ترجمه وي از آثار مودودي اين تفاوت و تبعيض در ديدگاهش را نشان داد چرا كه آنچه وي ترجمه كرده بود با آنچه كه مودودي بيان كرده بود كمي گيج كننده و ابهام آميز مي نمود. او در به كارگيري تفسيري از مفاهيم مودودي نوشت كه دولت اسلامي «جامعه اي است كه در آن هركسي خليفه خداوند است و يك مشاركت كننده برابر در اين خلافت است و اين جامعه نمي تواند هرگونه تقسيم طبقاتي از نظر تولد و موقعيت اجتماعي را بپذيرد و همه از جايگاه و منزلتي برابر برخوردارند.

تفاوت ديدگاه مودودي و صديق در نهايت منتهي به جدا شدن راه آنها از يكديگر شد. مودودي هيچ رضايتي از تفسير باز ماركسيستي صديق نداشت و صديق نيز اينچنين مي پنداشت كه مودودي در تحقيق اش در مورد انقلاب در مسير اشتباهي قرار داشته است. اين ابهام با استفاده از واژه انقلاب، فرمول ها و اقدامات متناقضي را امروزه به وجود آورده است. بعد از انقلاب در ايران و كمي بعد از وقوع جنگ بين افغانستان و اتحاد شوروي بحث حول مفهوم انقلاب را تهييج كرد. انقلاب ايران درست در سالي اتفاق افتاد كه مودودي از دنيا رفت و بحث ها حول آموزه ها و تفسيرهاي وي در مورد انقلاب دوباره اوج گرفت. با وقوع انقلاب ايران، مفهوم انفعالي انقلاب اسلامي حزب جماعت اسلامي زير سوال رفت همانطور كه جنگ افغانستان چنين شرايطي را براي انديشه اين حزب به وجود آورد. قاضي حسين احمد امير جماعت از ۱۹۸۷ و رابط جماعت با مجاهدين افغان اظهار داشت كه مساله افغان تنها پيروزي ملموس اسلام است.

اما امروزه اعضاي حزب جماعت اسلامي پاكستان بيش از گذشته از انقلاب صحبت مي كنند. برخي از اعضاي امروز جماعت مثل سعيد اسعد گيلاني (امير لاهور) به مدل انقلاب اسلامي ايران علاقه مند است. وي معتقد است كه ايده هاي مودودي بايد مجددا مورد تفسير و بازخواني قرار گيرد تا براي جماعت اين امكان را فراهم آورد كه به يك انقلاب واقعي دست زند. نمونه هاي ايران و افغانستان براي جماعت اسلامي ثابت كرده اند كه انقلاب مي تواند مثمرثمر باشد. جماعت اسلامي مي تواند از سيد قطب تقليد و جامعه پاكستان را يك جامعه سراسر لامذهب معرفي كند. البته اين كار نه تنها فايده اي ندارد بلكه ممكن است ضررهايي نيز به همراه داشته باشد. با اين حال عمل انقلابي مجددا فرصتي براي مطرح شدن يافته است و امروزه در مركز بحث متفكرين و اعضاي حزب جماعت اسلامي قرار دارد.

تا اينجاي كار جماعت اسلامي در هيچ انتخاباتي پيروز نبوده است و مادامي كه انتخابات توسط نخبگان سنتي كنترل مي شود چنين اتفاقي نمي افتد. ماحصل بحث اين بوده است كه جماعت هنوز آمادگي لازم براي متوسل شدن و روي آوردن به انقلاب را ندارد اما براي چنين اقدامي بالقوه باقي مي ماند. رهبران جماعت اظهار مي دارند كه هدف (دولت اسلامي) قطعي است اما در باب اجتهاد باز است و روش ها و تفسيرها بسته به ضرورت زمان تغيير مي كند (يعني اجتهاد). اين ديدگاه اعضا و رهبران جماعت، تاكيدي دوباره است بر عدم اطمينان و تعيين در باب مفهوم انقلاب كه در بالا عنوان شد. اين بدان معني است كه آنچه كه منظور مودودي بوده است لزوما مشابه آنچه كه بسياري از ناظران احياگري جنبش اسلامي مي پندارند نيست.

انقلاب اسلامي چيست؟

از آنچه كه مودودي گفته مي توان پي برد كه پرواضح است كه وي مدافع و حامي تغييرات اجتماعي- سياسي از منظر انقلاب به معناي غربي اش نيست و مشخص است كه وي معناي خاصي را براي اين واژه مدنظر دارد. سوالي كه در اينجا مطرح مي شود اين است كه آيا مودودي برداشت اش از انقلاب همان مفهوم رايج در فرهنگ واژگاني غربي است يا نه؟ بنا بود كه انقلاب اسلامي او برپايه فرآيند تدريجي و تحول خواهانه اصلاح فرهنگي، سياسي و اجتماعي بنا شود و هدفش هم عدل و احسان بود و نبايد بر مبناي شرايط اقتصادي اجتماعي درك شود اما بايد اخلاقي باشد. موانع انقلاب اسلامي آگاهي اجتماعي، توزيع منابع يا ديگر فرض ها و قضاياي معمول متفكران غربي نبود بلكه فحشا و منكرات بود.

مودودي تاكيد خود را متوجه سرشت اخلاقي انقلاب كرد تا اينكه به سرشت سياسي و اقتصادي آن توجه داشته باشد. بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه مودودي بعد از اينكه انقلاب را مناسب تشخيص مي دهد اما با مثله كردن اين مفهوم آن را براي يك نظم اجتماعي – سياسي يوتوپيايي كه در آينده نامعلوم به وجود خواهد آمد مي خواهد. ايده انقلاب او در تضاد كامل با ايده انقلاب اسلامي در ايران است؛ جايي كه ايدئولوژي انقلاب اسلامي با جنبش هاي ايدئولوژيكي و اديان سياسي غربي همسو و مشابه است چرا كه مودودي مفهوم «رستگاري در آن جهان» را در مفهوم سازي اش از انقلاب اسلامي وارد مي كند. از نظر او نبايد مسلمانان را به خاطر به دست نياوردن موفقيت ملموس دلسرد كرد. «تلاش براي دولت اسلامي هيچ گاه بيهوده نبوده است و آنهايي كه در اين راه تلاش مي كنند در آن دنيا پاداش مي گيرند و مهم تر اينكه اگر اين تلاش ها حتي يك قرن نيز طول بكشد بالاخره ثمر خواهد داد و در اين راه نيز قطعا روش ما جنبش عاري از خشونت است».

نكته مهم اين است كه انقلاب براي مودودي فرآيند تغيير بنيان هاي اخلاقي جامعه است و اين تغيير نيز از بايد از بالا و رهبران شروع شود و به گروه هاي فرودست و پيروان اشاعه يابد. انقلاب از نظر او نوعي مهندسي فرهنگي براساس اصول و معيارهاي قطعي است كه نه تنها جامعه را از منظر دين شكل مي دهد بلكه زمينه را نيز براي تشكيل دولت اسلامي آماده مي كند.

اشتراک گذاری


مطالب مرتبط

فخر ایرانیان/ میلاد امام سجاد علیه السلام

گفتن از انسان هایی که رنگ خدایی گرفته و لقب خلیفة اللهی را زینت بخش خود کرده اند، کاری بس دشوار است؛ چرا که آنانْ آسمانی اند و ما زمینی، آنان افلاکی اند و ما خاکی و دستانِ خاکیِ زمینیان به اندیشه آسمانی افلاکیان راه نیافتنی است. اگرچه

شعر 22 بهمن

در آسمان جان ما، خورشید گل کرد پیش از دعا ،وقت سحر ،خورشید گل کرد

آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران

آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در روز 31 شهریور 1359 با تجاوز گستردۀ نظامى در طول 1280 کیلومتر مرز مشترک از شمالى‏ ترین نقطۀ مرز مشترک با ایران تا بندر خرمشهر و آبادان در جنوب ایران بود

نگاهی به شعر انقلاب اسلامی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی (بهمن ماه 1357) شعر معاصر ایران، حال و هوای دیگری یافت؛ شعر این دوره که هنوز هم نمی توان به درستی درباره ویژگی ها و موفقیّت های آن سخن گفت، بسیار پر حجم، و تحوّل و نوآوری در آن فراوان است.

خلیج فرهنگ و تمدّن

مرزهای خلیج فارس از کرانه اروند تا ساحل سیستان، مرزهای پیام اسلام راستین اند. دیده بان ها در برج های برافراشته ات چشم های بیدار انسانیّت اند.

ماه نزول قرآن

شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أُنْزِلَ فيهِ الْقُرْآنُ هُديً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ ...

ادعیه ی قرآنی با گل واژه ربنا

خود قرآن نازل، در بردارنده ی قرآن صاعد است؛ یعنی خداوند متعال دعاهای زیادی را در خود قرآن به سوی ما نازل فرموده، تا دست بندگانش را بگیرد و آن ها را به سوی ملکوت خدا صعود دهد. بعضی از این دعاهای قرآنی با گل واژه ی «ربَّنا» آغاز می شوند.

جود و جبروت

«أللّهُمَّ أهْلَ الکِبریآء وَالعَظَمَة وأهلَ الجُودِ وَالجَبَروتِ وَأهلَ العَفْوِ وَالرَّحْمَة...».

این گنبد زیبا قلب ایران است

می خواهم تا آنجا كه دوست دارم، پربگیرم، اما تا بارگاه دوست راه طولانی است. چشم از پنجره برنمی دارم. دشت از پی دشت، كوه از پی كوه، دسته دسته گل سرخ، یك عالم سبز و یك دریا اشتیاق كه دستی از غیب به جانم ریخته است! همیشه همین طور است.

تمام عالم کتاب خداوند است

عزیزترین فرد این عالم، پیامبر اکرم صلی الله و علیه وآله است و ایشان سحاب حریص بود. خود می فرمود: انا حریصُ علی رُشدکم: من به رشد شما حریصم ...

بازگشت امام خمینی به ایران

مسئله بازگشت امام خمینی به ایران، از ابتدای اقامت او در پاریس مورد بحث محافل سیاسی و مطبوعات بود، ولی پس از رفتن شاه این سئوال در بیشتر مصاحبه ها عنوان می شد، و پاسخ امام به همه مصاحبه کنندگان این بود: «در اولین فرصت » .

نهضت حسینی و انقلاب خمینی*

گفته می شود که حرکت انقلابی مردم مسلمان ایران در سرنگونی رژیم سلطنتی و استقرار نظام جمهوری اسلامی متأثر از قیام امام حسین(ع) و فرهنگ عاشورا است نقش نهضت سیدالشهدا(ع) در پیدایی و پایایی نهضت اسلامی ایران چیست؟

علل پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط رژیم پهلوی

انقلاب ایران، در نوع خود، و نیز در مقایسه با دیگر انقلابهای جهان، از لحاظ تکوین، حرکت، روند و نتیجه آن دارای ویژگیهای کم نظیری بود.وجه مشترک پیدایش همه انقلابها، کم و بیش یکسان است.همگی ریشه طبقاتی و اجتماعی دارند، هنگامی که ظلم و فساد و بی کفایتی نظام حاکم تحمل ناپذیر شد، توده ها به حرکت در می آیند، طغیان می کنند، نمایندگان سنتی خود را کنار می زنند و موانعی را که بر سر راهشان قرار دارد، درهم می کوبند تا رژیم حاکم را بر اندازند و به جای آن نظام جدیدی که امیال و خواستهای آنها را تامین کند، بر پا سازند.

جمهوری اسلامی و شرایط برقراری عدالت

در مکاتب توحیدی آرمانها و ارزشهای انسانی فلسفه وجودی حکومت است و اگر حکومت ارزشهای متعالی، مثل «عدالت اجتماعی»، را دنبال نکند، دلیلی بر تداوم آن وجود ندارد.

انقلاب اسلامي چيست؟

جهان غرب نسبتا به احتمال انقلاب اسلامي بيمناك بوده است، انقلابي كه به نظر نقطه اوج جنبش احياگري اسلامي در نظر گرفته شده است؛ جنبشي كه در نهايت به دنبال تشكيل دولت اسلامي است. با اين همه نقشي كه انقلاب در پي ايفاي آن در جنبش احياگري اسلامي است به شفافيت مثال انقلاب ايران يا واكنش هاي روشنفكرانه به احياگري جنبش اسلامي نيست.

عوامل پیروزی انقلاب اسلامی

برپایی حکومت بر مبنای اسلام به عنوان دینی کامل و تأمین کنندۀ تمام نیازهای مادی و معنوی بشر یک ضرورت است. مردم ایران با آگاهی به این نکته و با رهبری حکیمانۀ امام خمینی(ره) یکپارچه قیام نموده و بعد از ساقط کردن حکومت دیکتاتوری و وابستۀ رژیم پهلوی، نظام جمهوری اسلامی را در ایران مستقر کردند. در این نوشتار عوامل پیروزی انقلاب اسلامی ایران را مرور می کنیم تا با حفظ آنها از انقلابمان حفاظت کنیم و مردم مسلمان کشورهای اسلامی که اخیراً قیامهای ضد استبدادی خود را آغاز کرده اند نیز با توجه به این عوامل بتوانند با عزم مصمم تری به نهضتهای خود پایبند باشند و از آن با تمام وجود حراست کنند.

دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران

پرداختن به دستاوردهای انقلاب اسلامی و تبیین هر چه بیشتر آن، از موضوعات مهم و ضروری در عصر حاضر است؛ از این رو، این مقاله در صدد است مهم ترین دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران را، از ابتدا تاکنون، تبیین نماید. پرسشی که در اینجا مطرح می شود این است که دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران چیست؟ در پاسخ به این پرسش از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. مهم ترین یافتۀ این تحقیق این است که، برخلاف تبلیغات دشمنان نظام اسلامی، انقلاب اسلامی ایران، با وجود موانع و امکانات محدود، دستاوردهای چشم گیر و شگرفی را در عرصه های گوناگون سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، علمی، فناوری، نظامی و امنیتی به دست آورده و جایگاه رفیعی را در منطقه و جهان کسب کرده است.

راه تداوم انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی اعتماد به نفس تازه ای را به محرومان جهان بخشید و معیار جدیدی را برای نهضت های اسلامی در همه جا ارائه کرد.

التقاط و تحجر، دو آفت انقلاب اسلامی

آزادی یکی از اهداف و آرمانهای امت مسلمان ایران در دوران مبارزات خود با استبداد به شمار می رفت و یکی از ارکان سه گانه شعار معروف «استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی» بود؛

بهارانِ هنر

بهار و چهلمین بهار آزادی و استقلال از راه فرا می رسد. بهاری که پیش از آمدنش دلهای مجاهدان عالم اسلام و ملت قهرمان و کوشای ما لبریز و شاداب از جنبش خرّمیِ بهمن خونین گردیده است

انقلاب اسلامی؛ انقلابی معنوی

تحقق انقلاب اسلامی یکی از بزرگترین رخدادهای اجتماعی نیمه دوم قرن بیستم به حساب می آید که در نوع خود بی نظیر و منحصر به فرد بود،بگونه ای که موجبات شگفتی همگان را برانگیخت و توجه جهانیان را به سوی خود جلب نمود.

شعر 22 بهمن

در آسمان جان ما، خورشید گل کرد پیش از دعا ،وقت سحر ،خورشید گل کرد

نگاهی به شعر انقلاب اسلامی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی (بهمن ماه 1357) شعر معاصر ایران، حال و هوای دیگری یافت؛ شعر این دوره که هنوز هم نمی توان به درستی درباره ویژگی ها و موفقیّت های آن سخن گفت، بسیار پر حجم، و تحوّل و نوآوری در آن فراوان است.

انقلابی سرشار از عنایت های رحمانی

در آموزه هایسلام از پایبندی ایرانیان به مکتب اسلام ناب و تلاششان در این زمینه ها سخن به میان آمده است امید است که این اتلاش ها در سایه ی حکومت اسلامی مقتدر و پویا ادامه داشته باشد.

شعر تاریخ سرخ هفده شهریور

آن روز، روز جمعه خونین بود... روزی که شهر یکسره آتش شد

دلیل محبوبیت امام چیست؟

بعد از سال‌ ها که از رحلت امام خمینی می‌ گذرد، همچنان او محبوب دل‌ها و میزان انقلاب است. امام این محبوبیت را از کجا آورده بود؟

نهضت حسینی و انقلاب خمینی*

گفته می شود که حرکت انقلابی مردم مسلمان ایران در سرنگونی رژیم سلطنتی و استقرار نظام جمهوری اسلامی متأثر از قیام امام حسین(ع) و فرهنگ عاشورا است نقش نهضت سیدالشهدا(ع) در پیدایی و پایایی نهضت اسلامی ایران چیست؟

علل پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط رژیم پهلوی

انقلاب ایران، در نوع خود، و نیز در مقایسه با دیگر انقلابهای جهان، از لحاظ تکوین، حرکت، روند و نتیجه آن دارای ویژگیهای کم نظیری بود.وجه مشترک پیدایش همه انقلابها، کم و بیش یکسان است.همگی ریشه طبقاتی و اجتماعی دارند، هنگامی که ظلم و فساد و بی کفایتی نظام حاکم تحمل ناپذیر شد، توده ها به حرکت در می آیند، طغیان می کنند، نمایندگان سنتی خود را کنار می زنند و موانعی را که بر سر راهشان قرار دارد، درهم می کوبند تا رژیم حاکم را بر اندازند و به جای آن نظام جدیدی که امیال و خواستهای آنها را تامین کند، بر پا سازند.

انقلاب اسلامی؛ انقلابی معنوی

تحقق انقلاب اسلامی یکی از بزرگترین رخدادهای اجتماعی نیمه دوم قرن بیستم به حساب می آید که در نوع خود بی نظیر و منحصر به فرد بود،بگونه ای که موجبات شگفتی همگان را برانگیخت و توجه جهانیان را به سوی خود جلب نمود.

انقلاب اسلامي چيست؟

جهان غرب نسبتا به احتمال انقلاب اسلامي بيمناك بوده است، انقلابي كه به نظر نقطه اوج جنبش احياگري اسلامي در نظر گرفته شده است؛ جنبشي كه در نهايت به دنبال تشكيل دولت اسلامي است. با اين همه نقشي كه انقلاب در پي ايفاي آن در جنبش احياگري اسلامي است به شفافيت مثال انقلاب ايران يا واكنش هاي روشنفكرانه به احياگري جنبش اسلامي نيست.

عوامل پیروزی انقلاب اسلامی

برپایی حکومت بر مبنای اسلام به عنوان دینی کامل و تأمین کنندۀ تمام نیازهای مادی و معنوی بشر یک ضرورت است. مردم ایران با آگاهی به این نکته و با رهبری حکیمانۀ امام خمینی(ره) یکپارچه قیام نموده و بعد از ساقط کردن حکومت دیکتاتوری و وابستۀ رژیم پهلوی، نظام جمهوری اسلامی را در ایران مستقر کردند. در این نوشتار عوامل پیروزی انقلاب اسلامی ایران را مرور می کنیم تا با حفظ آنها از انقلابمان حفاظت کنیم و مردم مسلمان کشورهای اسلامی که اخیراً قیامهای ضد استبدادی خود را آغاز کرده اند نیز با توجه به این عوامل بتوانند با عزم مصمم تری به نهضتهای خود پایبند باشند و از آن با تمام وجود حراست کنند.

دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران

پرداختن به دستاوردهای انقلاب اسلامی و تبیین هر چه بیشتر آن، از موضوعات مهم و ضروری در عصر حاضر است؛ از این رو، این مقاله در صدد است مهم ترین دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران را، از ابتدا تاکنون، تبیین نماید. پرسشی که در اینجا مطرح می شود این است که دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران چیست؟ در پاسخ به این پرسش از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. مهم ترین یافتۀ این تحقیق این است که، برخلاف تبلیغات دشمنان نظام اسلامی، انقلاب اسلامی ایران، با وجود موانع و امکانات محدود، دستاوردهای چشم گیر و شگرفی را در عرصه های گوناگون سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، علمی، فناوری، نظامی و امنیتی به دست آورده و جایگاه رفیعی را در منطقه و جهان کسب کرده است.

راه تداوم انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی اعتماد به نفس تازه ای را به محرومان جهان بخشید و معیار جدیدی را برای نهضت های اسلامی در همه جا ارائه کرد.

التقاط و تحجر، دو آفت انقلاب اسلامی

آزادی یکی از اهداف و آرمانهای امت مسلمان ایران در دوران مبارزات خود با استبداد به شمار می رفت و یکی از ارکان سه گانه شعار معروف «استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی» بود؛

بهارانِ هنر

بهار و چهلمین بهار آزادی و استقلال از راه فرا می رسد. بهاری که پیش از آمدنش دلهای مجاهدان عالم اسلام و ملت قهرمان و کوشای ما لبریز و شاداب از جنبش خرّمیِ بهمن خونین گردیده است

انقلاب اسلامی ایران در آینه شعارها

وجود چندین هزار شعار در جریان پیروزی انقلاب اسلامی، ذهن را درگیر این مسئله می‌کند که آیا این شعارها خاستگاهی منطقی و برخواسته از آرمان‌های مردم داشته و یا صرفاً تخلیه هیجان‌های انقلابی بوده است؟

انقلاب اسلامی؛ انقلابی معنوی

تحقق انقلاب اسلامی یکی از بزرگترین رخدادهای اجتماعی نیمه دوم قرن بیستم به حساب می آید که در نوع خود بی نظیر و منحصر به فرد بود،بگونه ای که موجبات شگفتی همگان را برانگیخت و توجه جهانیان را به سوی خود جلب نمود.

توکل چیست وچگونه؟؟؟

توکل بر خدا یکی از ارکان ایمان و لازمة توحید افعالی است، اعتماد و توکل انسان بر خداوند، از معرفت به ربوبیت خداوند ناشی می شود؛ زیرا اگر انسان خداوند را مالک و صاحب اختیار و کسی که هستی اش در دست اوست بشناسد دیگر نیازی نمی بیند سراغ دیگری برود و دست نیاز به سوی او دراز کند.

نگاهی به شعر انقلاب اسلامی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی (بهمن ماه 1357) شعر معاصر ایران، حال و هوای دیگری یافت؛ شعر این دوره که هنوز هم نمی توان به درستی درباره ویژگی ها و موفقیّت های آن سخن گفت، بسیار پر حجم، و تحوّل و نوآوری در آن فراوان است.

12فروردین روز جمهوری اسلامی

نهال انقلاب اسلامی که با نثار خون بهترین فرزندان ایران رشد کرده بود، سرانجام در 22 بهمن 1357 به بار نشست و با پیروزی انقلاب اسلامی زمینه مهم ترین همه پرسی تاریخ ایران زمین، جهت تعیین نوع حکومت، فراهم شد.

انقلاب اسلامی؛ انقلابی معنوی

تحقق انقلاب اسلامی یکی از بزرگترین رخدادهای اجتماعی نیمه دوم قرن بیستم به حساب می آید که در نوع خود بی نظیر و منحصر به فرد بود،بگونه ای که موجبات شگفتی همگان را برانگیخت و توجه جهانیان را به سوی خود جلب نمود.

جمهوری اسلامی و شرایط برقراری عدالت

در مکاتب توحیدی آرمانها و ارزشهای انسانی فلسفه وجودی حکومت است و اگر حکومت ارزشهای متعالی، مثل «عدالت اجتماعی»، را دنبال نکند، دلیلی بر تداوم آن وجود ندارد.

انقلاب اسلامي چيست؟

جهان غرب نسبتا به احتمال انقلاب اسلامي بيمناك بوده است، انقلابي كه به نظر نقطه اوج جنبش احياگري اسلامي در نظر گرفته شده است؛ جنبشي كه در نهايت به دنبال تشكيل دولت اسلامي است. با اين همه نقشي كه انقلاب در پي ايفاي آن در جنبش احياگري اسلامي است به شفافيت مثال انقلاب ايران يا واكنش هاي روشنفكرانه به احياگري جنبش اسلامي نيست.

عوامل پیروزی انقلاب اسلامی

برپایی حکومت بر مبنای اسلام به عنوان دینی کامل و تأمین کنندۀ تمام نیازهای مادی و معنوی بشر یک ضرورت است. مردم ایران با آگاهی به این نکته و با رهبری حکیمانۀ امام خمینی(ره) یکپارچه قیام نموده و بعد از ساقط کردن حکومت دیکتاتوری و وابستۀ رژیم پهلوی، نظام جمهوری اسلامی را در ایران مستقر کردند. در این نوشتار عوامل پیروزی انقلاب اسلامی ایران را مرور می کنیم تا با حفظ آنها از انقلابمان حفاظت کنیم و مردم مسلمان کشورهای اسلامی که اخیراً قیامهای ضد استبدادی خود را آغاز کرده اند نیز با توجه به این عوامل بتوانند با عزم مصمم تری به نهضتهای خود پایبند باشند و از آن با تمام وجود حراست کنند.

دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران

پرداختن به دستاوردهای انقلاب اسلامی و تبیین هر چه بیشتر آن، از موضوعات مهم و ضروری در عصر حاضر است؛ از این رو، این مقاله در صدد است مهم ترین دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران را، از ابتدا تاکنون، تبیین نماید. پرسشی که در اینجا مطرح می شود این است که دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران چیست؟ در پاسخ به این پرسش از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. مهم ترین یافتۀ این تحقیق این است که، برخلاف تبلیغات دشمنان نظام اسلامی، انقلاب اسلامی ایران، با وجود موانع و امکانات محدود، دستاوردهای چشم گیر و شگرفی را در عرصه های گوناگون سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، علمی، فناوری، نظامی و امنیتی به دست آورده و جایگاه رفیعی را در منطقه و جهان کسب کرده است.

راه تداوم انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی اعتماد به نفس تازه ای را به محرومان جهان بخشید و معیار جدیدی را برای نهضت های اسلامی در همه جا ارائه کرد.

التقاط و تحجر، دو آفت انقلاب اسلامی

آزادی یکی از اهداف و آرمانهای امت مسلمان ایران در دوران مبارزات خود با استبداد به شمار می رفت و یکی از ارکان سه گانه شعار معروف «استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی» بود؛

بهارانِ هنر

بهار و چهلمین بهار آزادی و استقلال از راه فرا می رسد. بهاری که پیش از آمدنش دلهای مجاهدان عالم اسلام و ملت قهرمان و کوشای ما لبریز و شاداب از جنبش خرّمیِ بهمن خونین گردیده است

انقلاب اسلامی ایران در آینه شعارها

وجود چندین هزار شعار در جریان پیروزی انقلاب اسلامی، ذهن را درگیر این مسئله می‌کند که آیا این شعارها خاستگاهی منطقی و برخواسته از آرمان‌های مردم داشته و یا صرفاً تخلیه هیجان‌های انقلابی بوده است؟

آری روز جمهوری اسلامی

با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، خواست ملت در فروپاشی سلطنت استبدادی تحقق یافت. دولت موقت اسلامی، به فرمان امام خمینی رحمه الله مسئله رجوع به آرای عمومی ملت، درباره تغییر نظام سیاسی کشور را پی گیری کرد تا حکومت اسلامی که یکی از شعارها و خواسته های ملت در دوران مبارزه به رژیم پهلوی بود، شکل گیرد. بر این اساس، کمتر از بیست روز بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، رسما اعلام شد که رفراندوم تعیین نظام سیاسی کشور روز دهم فروردین 1358 برگزار خواهد شد. در این همه پرسی، پاسخ ملت موافقت یا مخالفت با «جمهوری اسلامی» بود؛ پاسخی که به حاکمیت اسلامی بر ایران انجامید.

انقلاب اسلامی؛ انقلابی معنوی

تحقق انقلاب اسلامی یکی از بزرگترین رخدادهای اجتماعی نیمه دوم قرن بیستم به حساب می آید که در نوع خود بی نظیر و منحصر به فرد بود،بگونه ای که موجبات شگفتی همگان را برانگیخت و توجه جهانیان را به سوی خود جلب نمود.

راه تداوم انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی اعتماد به نفس تازه ای را به محرومان جهان بخشید و معیار جدیدی را برای نهضت های اسلامی در همه جا ارائه کرد.

یادی از قیام 29 بهمن تبریز

سال 1356 سال شتاب حرکت اسلامی مردم ایران بود، روی کار آمدن کارتر و فشار دمکرات ها برای ایجاد رفرم هایی در فضای سیاسی ایران تأثیرات خود را در نیمه دوم سال پنجاه و شش نشان داد.

راه تداوم انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی اعتماد به نفس تازه ای را به محرومان جهان بخشید و معیار جدیدی را برای نهضت های اسلامی در همه جا ارائه کرد.