با زلف تو قصه‌ای ست ما را مشکل

برچسپ ها: شب ، ترین ، سال ، یلدا ، شبسال ، طولانی

Print Friendly and PDF

 

یلدا

صبح آن روز که شبش یلدا بود، خروس نخوانده و آفتاب‌نزده، پیامکی دریافت کردم با این ابیات که:

امشب ای دلدار مهمان توییم
شب چه باشد یلدا و دگر، آنِ توییم

هرکجا باشیم و هر جا که رویم
حاضران اولِ شب، واسه انار خواهِ توییم

آری! با این پیامک طنازانه جناب مولوی، تازه یادم افتاد که امشب شب یلداست و ازقضای روزگار بنده حقیر میزبان جمعی از علما و فضلای شعر و ادب پارسی خواهم بود و تا دیر نشده باید بجنبم و اسباب پذیرایی مهمانان را فراهم کنم.

همان‌طور که خواب‌آلود به سمت مطبخ می‌رفتم، نگاهم به جعبه انار کنار دیوار افتاد که سوغاتی بچه‌های ساوجی بود از باب یادداشت هفته قبل درباره سوغاتِ سرخ شهرشان یعنی انار. چه خواب‌هایی که برای دانه‌دانه‌های سرخ‌رنگ آن انارهای دست‌چین نکشیده بودم.

خداحافظ ای خواب خوش
خداحافظ ای دانه سرخِ انار

خداحافظ ای تخت خواب عزیز
خداحافظ ای خواب‌های لذیذ

القصه ازآنجایی‌که طبق سنت خانوادگی، بر آداب مهمان‌نوازی بسیار تأکیدداریم و ازقضا جنس مهمانان هم چه دیوانی و غیر دیوانی بسیار فرهیخته و گرامی بودند، تصمیم گرفتم که حداقل‌های یک سفره یلدای محترمانه و درخور ایشان را فراهم کنم. اما با جیب خالی و حق التحریر عقب‌افتاده و یلدای آخر بُرج چه کنم؟

شکر خدا جعبه انار تازه‌رسیده، همچنان خودنمایی می‌کرد، پس می‌ماند اندکی آجیل و شیرینی و به قول شاغلام آبدارخانه «گل‌آقا»ی خدابیامرز، سماوری و چایی دیشلمه از نوع لب‌سوز، لب‌دوز! اسم آجیل که آمد، یاد پسته افتادم و فرمایش گران‌قدر رئیس اتحادیه‌شان که خواهش کرده بود، عوام‌الناس از خرید و خوردن آن به جهت صادرات به ممالک دیگر، خودداری کنند.

 ای پسته خندان چرا خون در دل ما می‌کنی
باقیمت سر به فلک، هرروز غوغا می‌کنی

لبهای تو خندان ولی چشم همه گریان ز تو
آخر چرا با هم‌وطن این‌گونه بد تا می‌کنی

ازبهر صادر کردنت قیمت نباشد این‌چنین
«با دوست هم رحمی چو با دشمن مدارا می‌کنی»

دست‌بریده از پسته به اندک تخمه آفتابگردان از فوتبال پرسپولیس با نماینده ژاپن پناه بردم و با مقداری کشمش و گردوی خشک‌شده از تابستان، ظرف آجیلی متناسب با شمار مهمانان فراهم کردم. از تهیه شیرینی هم به امید آنکه جمعِ دست و دل‌باز حضرات با خود به کلبه حقیر، تحفه می‌آورند بی‌خیال شدم!

الباقی ساعات جمعه به نظافت و رفت‌وروب گذشت تا بالاخره خورشید رخت خود را از آسمان جمع کرد و جایش را به گِردی ماه داد که صدای دق‌الباب مهمانان بلند شد و چشمم به جمال گنجینه‌ای از اهالی شعر و ادب روشن شد. با هر ورودی، سلامی و علیکی و با هر حالی و احوالی، من در جستجوی جعبه شیرینی. انتظاری که با ورود آخرین مهمان یعنی جناب سعدی هم مستجاب نشد. حتی خبری از پالوده و مسقطی شیرازی هم نبود. جناب سعدی که متوجه حال و احوال چشمان من بود، حکیمانه فرمود:

این دغل دوستان که می‌بینی
مگسانند دور شیرینی

تا حطامی که هست می‌نوشند
همچو زنبور بر تو می‌جوشند

هنوز به بیت سوم نرسیده بودند که جمیع مهمانان با اخم و چشم‌غره‌ای، ادامه پندگویی ایشان را متوقف کردند.  القصه این پیشوازی و این خرده‌گیری جناب سعدی سکوتی سخت و طولانی را بر مجلس حکم‌فرما کرد و تنها نگاه‌های تندوتیز بود که نثار درودیوار و سفره حقیرانه ما می‌شد. چاره را در تک‌بیت جناب خرمشاهی دیدم که:

در کلبه ما رونق اگر نیست صفا هست
هر جا که صفا هست در آن نور خدا هست

 ذکر این تذکره طنزپرداز معاصر، بداهه گویی عبید زاکانی را که خود از بزرگان طنز پارسی است را به دنبال داشت:

 ای لعل لبت به دلنوازی مشهور
وی روی خوشت به ترک‌تازی مشهور

با زلف تو قصه‌ای ست ما را مشکل
همچون شب یلدا به درازی مشهور

حق با استاد عبید بود، اگر این سکوت تلخ در این شب طولانی به درازا می‌کشید، کام همه تلخ‌تر می‌شد. سکوت جمع که شکست، هر کس به نجوایی مشغول شد و کاسه‌های انار پُر شد و به قول جناب مولوی کاسه خوران انار آغاز گشت.جناب سعدی که در بدو ورود همه دوستان را با عتابی سخت مهمان کرده بود، تا اوضاع را آرام و بر وفق شعر و شاعری دید، اشارات خود را چنین آغاز کرد تا از من و حضرات دوستان هم دلجویی نموده باشد:

من اول روز دانستم که با شیرین درافتادم
که چون فرهاد باید شست دست از جان شیرینم

تو را من دوست می‌دارم خلاف هر که در عالم
اگر طعنه ست در عقلم اگر رخنه ست در دینم

و گر شمشیر برگیری سپر پیشت بیندازم
که بی شمشیر خود کشتی به ساعدهای سیمینم

برآی ای صبح مشتاقان اگر نزدیک روزآمد
که بگرفت این شب یلدا، ملال از ماه و پروینم

بعد از جناب سعدی، حضرت حافظ همشهری گران‌سنگ ایشان، رشته سخن را بر دست گرفت:

بر سر آنم که گر ز دست برآید
دست‌به‌کاری زنم که غصه سر آید

خلوت دل نیست جای صحبت اضداد
دیو چو بیرون رود فرشته درآید

صحبت حکام، ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید جوی بو که برآید

جمع شیرازی‌ها با تأکیدات عرفی شیرازی ادامه یافت:

آبروی شمع را بیهوده نتوان ریختن
صد شب یلداست در هر گوشه زندان ما

نی ز عصمت پاک دامانیم کز ناموس و ننگ
می‌کند آلودگی پرهیز از دامان ما

خلاصه نه به آن توپ و تانک اول، نه به این گل‌وبلبل و مهر نوازی. انارها تقریباً تمام‌شده بود و ناخنک به تتمه آجیل درهمی که مخلوط کرده بودم، تازه آغازشده بود که جناب خواجوی کرمانی درحالی‌که چشمکی به من می‌زد مرا صدا زد و گفت: «نگران نباش پسرم! لطف ات در دورهمی سیزده‌بدر امسال یادم مانده».

از زیر جامه بلندش، بسته‌ای پیچیده در مخمل سبز به سویم دراز کرد که بفرما، بگذار میان سفره یلدایت. عطر گلاب و گون گز خوش‌رنگ کرمانی در محفل شاعرانه ما پیچید. جناب خواجو برای آنکه حواس مهمانان را از جعبه گز به سمت‌وسوی شعر پرت کند، گفت:

دیگران را عیش و شادی گر چه در صحرا بُوَد
عیش ما هر جا که یار آنجا بود، آنجا بود

هر دلی کز مهر آن مه روی دارد ذره‌ای
در گداز آید چو موم آر فی‌المثل خارا بود

سنبلت زان رو ببالا سر فرود آورده است
تا چو بالای تو دائم کار او بالا بود

هست در سالی شبی ایام را یلدا و لیک
کس نشان ندهد که ماهی را دو شب یلدا بود

 باری! هر آنچه نکوست همین گز خوش‌خوراکی بود که مکمل بزم شاعرانه ما شد. حالا دیگر نوبت چای دیشلمه ای بود که از نظر من باید حسن ختام مهمانی شب یلدا می‌شد. سینی چای که رسید، زنگ تلفن هم بلند شد. آن‌سوی سیم، لطف شاعره معاصر نغمه مستشار نظامی بود که پایان‌بخش یلدای 97 ما می‌شد.

یلدا شب بلند غزل‌های مشرقی ست
میلاد هر ترانه زیبای مشرقی ست

آهسته می‌رسند به مقصد، ستاره‌ها
مهتاب گاهواره رؤیای مشرقی ست

سرما حریف قصه مادربزرگ نیست
دستش لحاف کرسی گرمای مشرقی ست

«از هرچه بگذری، سخن دوست خوش‌تر است»
حافظ دوای روح و مسیحای مشرقی ست

 سیب و انار و پسته، شیرین و ترش و شور
طعم اصیل یک‌شب یلدای مشرقی ست

حالا که دوستان همه جمع‌اند، دف بیار
چشم‌انتظار صد دل شیدای مشرقی ست

یلدا شب یکی شدن آفتاب و ماه
میلاد هر ترانه زیبای مشرقی ست

اشتراک گذاری


مطالب مرتبط

نگاهی به فضیلت لیالی قدر در ماه مهمانی خدا

در تفاسیر آمده است كه روزی پیامبر اعظم(ص) فرمود: «یكی از بنی اسرائیل لباس جنگ پوشید و هزار ماه (هشتاد سال) از تن بیرون نیاورد و پیوسته مشغول یا آماده جهاد فی سبیل الله بود.

در شب قدر چه اتفاقی می افتد؟!

نباید کوچکی سوره قدر ما را فریب دهد ، چه اینکه مجموعه فشرده‌ای از معارف الهی در این سوره وجود دارد.

رونمایی از امورات انسان در شب قدر

«ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم . تو چه می ‌دانی که شب قدر چگونه شبی است. شبی که از هزار ماه برتر است. فرشتگان و روح الامین در آن شب ، با اذن پروردگارشان براى هر كارى فرود مى ‏آیند. آن شب تا دمیدن سپیده ، امن و سلامت است. »

اعمال شب و روز عرفه

شب نهم ذي الحجة از شب‎های متبرك و شب مناجات با قاضى الحاجات است و توبه در آن شب مقبول و دعا در آن مستجاب است. عبادت در اين شب، اجر صد و هفتاد سال عبادت را دارد.

مهمان ناخوانده شبِ عروسی

روزترین شبِ زندگی اش نزدیک می شد. خودش را به سرعت، برای آن «بهترین شب» آماده می کرد. یک «دختر» است و یک «شب عروسی». مگر چند بار اتفاق می افتد؟!

با آرزوها در ليلة الرغائب

سرشار است، آنان که در وادي مراقبه و شهود در محضر خداي متعال گام برمي دارند به خوبي قدر چنين ايامي را دانسته و بسيار سخت تر، هوشيارتر و جدي تر از دنيا طلبان در پي بهره گيري از اين فرصت ارزشمند هستند .

لیلة الرغائب چگونه شبی است؟

"رجب"، ماه خداست؛ ماه پر بركتی است كه اعمال بسیاری برای آن ذكر شده است. باید خود را در دریای زلالش بشوییم تا پاک شویم. پیامبر اكرم(صلی الله علیه و آله) فرمود: هر كس یك روز از ماه رجب را روزه بگیرد، موجب خشنودی خدا می شود و غضب الهی از او دور می گردد و دری از درهای جهنم بر روی او بسته می شود.

قدرِ شب، اندر شب قدر است و بس!

امام کاظم علیه السلام، غسل و احیاء در شب قدر را برای خروج از گناهان توصیه نموده است.گویی زنده نگاه داشتن این شب،خزان گناهان خواهد بود.

آن شب قدر

به خدا، خون خدا در شریان داشت علی

چرا این شب، شب قدر نامیده شده؟

1. شب قدر به این جهت «قدر» نامیده شده که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین می شود. شاهد این معنی سوره دخان است که می فرماید: ما این کتاب مبین را در شبی پر برکت نازل کردیم، و ما همواره انذار کننده بوده ایم. در آن شب که هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین می گردد. (دخان: 3 و 4)

جایگاه و اهمیت شب قدر

چنان که درک شب قدر، کاری است مشکل، بیان جایگاه و «قدر» شب قدر عملی است دشوار که تنها راه یافتگان به آن شب عزیز می توانند واقعیت و حقیقت آن را بیان دارند; چراکه قرآن به پیامبر خدا فرمود: «وما ادراک مالیلة القدر» ; «و تو چه دانی شب قدر چیست؟»

جایگاه و اهمیت شب قدر

یکی از زمان¬هایی که در منابع دینی، اهمیت فراوانی دارد، شب قدر است. در قرآن کریم، شب قدر، بهتر از هزار ماه خوانده شده است. مفهوم واژه¬ی «قدر» در لغت به معنای بیان مقدار چیزی است.1 در جای دیگری آمده که قدر به معنای اندازه و مقدار هر چیز اعم از زمان، مکان و. .. است.2

آب حیات

می گویند شب قدر ارتباط تنگاتنگی با امام زمان(عج) دارد و در جایی خواندم که امام صادق علیه السلام فرمود: حقیقت شب قدر، حضرت زهرا علیها السلام است؛ آیا این سخن درست است و به طور کلی، رابطة شب قدر با ولایت چیست؟

آیا سرنوشت ما در یک شب تعیین می شود؟

آیا این درست است که سرنوشت همه ما در شب قدر تعیین می¬شود؟ آیا این با عدالت خدا سازگار است؟ پس ما چه اختیاری داریم؟

تفأل به حافظ آری یا خیر

در روایات دینی ما نسبت به هر امری، به‌وسیله هر چیزی من‌جمله دیوان حافظ، تفأل مثبت داشتن به این معنا که مثلاً برای هر غزلی جهت مثبتی در نظر گرفته‌شده و با نگاه خیر به آن نگریسته شود، نه تنها اشکالی ندارد بلکه تحسین و سفارش شده است.

اعمال شب و روز اول ماه رمضان

اللَّهُمَّ أَهِلَّهُ عَلَیْنَا بِالْأَمْنِ وَ الْإِیمَانِ وَ السَّلامَةِ وَ الْإِسْلامِ وَ الْعَافِیَةِ الْمُجَلَّلَةِ وَ دِفَاعِ الْأَسْقَامِ [وَ الرِّزْقِ الْوَاسِعِ] وَ الْعَوْنِ عَلَی الصَّلاةِ وَ الصِّیَامِ وَ الْقِیَامِ وَ تِلاوَةِ الْقُرْآنِ اللَّهُمَّ سَلِّمْنَا لِشَهْرِ رَمَضَانَ وَ تَسَلَّمْهُ مِنَّا وَ سَلِّمْنَا فِیهِ حَتَّی یَنْقَضِیَ عَنَّا شَهْرُ رَمَضَانَ وَ قَدْ عَفَوْتَ عَنَّا وَ غَفَرْتَ لَنَا وَ رَحِمْتَنَا

حقیقت شب قدر ; معنا و ماهیت حقیقی شب قدر چیست؟

«قدر» در لغت به معنای اندازه و اندازه گیری است . (1) «تقدیر» نیز به معنای اندازه گیری و تعیین است . (2) اما معنای اصطلاحی «قدر» ، عبارت است از ویژگی هستی و وجود هر چیز و چگونگی آفرینش آن (3) به عبارت دیگر، اندازه و محدوده وجودی هر چیز، «قدر» نام دارد . (4)

استمرار قدر

قرآن، این کلام محکم الهی، ماه مبارک رمضان را ماه نزول خود معرفی می کند، رمضانی که از دیرباز ارجمند بوده، باید تا قیام قیامت، ارج نهاده شود؛ بنابراین به پاس حرمت آن فرمود: Gفَمَن شَهِدَ مِنکمُ الشَّهْرَ فَلْیصُمْهُF.[1]

دعایی که سرنوشت را تغییر خواهد داد

می¬دانم بسیار شنیده ای که قدر را باید قدر دانست، قدر آدمی را قدر می¬سازد، قدر است که قدرشناسمان می کند و در قدر، توان تغییر تقدیر است.

همگانی ترین استغفار

بیماری را باید قبل از اینکه کار از کار بگذرد و درمانش سخت و یا ناممکن شود مداوا نمود. هر درد و مرضی نیز ، علاج و درمانی داشته و هر دارویی هم، خاصیت خودش را دارد.

حقوق نزدیک ترین ارحام والدین!

دعای پدر و مادر بیش از هر كس دیگر در حق فرزندان مستجاب می‌شود. بنابر روایات متعدد، خداوند متعال با دعای پدر و مادر، گناهان بسیاری را از فرزندان می‌بخشد; از این رو والدین موظفند كه در صورت مشاهده آثار پشیمانی و توبه در رفتار و گفتار فرزندان برای آنان استغفار كرده‌، بخشش گناهان آنان را از خداوند متعال بخواهند. آیات 97 و 98 سوره یوسف درباره تقاضای برادران یوسف از پدر برای استغفار و پذیرش آن از سوی حضرت یعقوب حكایت می‌كند.

با فضیلت ترین ذکر در ماه شعبان

فرستادن صلوات به اندازه ای ارزش دارد که از معصوم علیه السلام نقل شده است که سنگین ترین عمل(مستحبی) در ترازوی قیامت، صلوات است. حال اگر این ذکر شریف در ماه باعظمتی مثل شعبان باشد، ارزش آن بیشتر خواهد شد. بر این اساس خواندن صلوات شعبانیه در این ماه توصیه شده است و امام سجاد(علیه السلام) به خواندن این صلوات، در ماه شعبان مداومت داشتند. این صلوات، کلاسی برای معرفت به اهلبیت است. اهلبیتی که مانند کشتی نجات در دریاهای متلاطم هستند.

ولایت، مردمی ترین نوع حکومت

حرکت عظیمی که طبق روایات متواتر در روز غدیر، به وسیله نبی اکرم صلی الله علیه وآله انجام شد، دارای ابعادی بود. که بُعد اول آن، فضیلت امیرالمؤمنین بود؛

آغاز سال میلادی 2016

چرا ابتداي سال میلادی اول ماه ژانويه(january) است؟ چرا، آغاز سال میلادی، 25 دسامبر،

زیباترین عیدی در زیباترین عید

وقتی چیزی توی دلم بیفتد، وقتی چیزی فکر مرا مشغول کند اگر راه حل نیابم دیوانه می شوم گاه تا سر حد جنون پیش می روم، تا سر حد شکستن، و این بار ...

از زمستان پارسال تا زمستان امسال چه کرده اید؟

گاهی لازم است در روزهای زمستانی سال، به خودتان تلنگری بزنید و از خواب زمستانی بلند شوید و به رشد فردی و اجتماعی تان بپردازید و بیاموزید اگر از زمستان پارسال تا الان خواب بوده اید، لااقل یادبگیرید از امسال تا سال دیگر از نظر شخصیت فردی و اجتماعی بهبود یابید.

اسراف و زیاده روی های پایان سال

امام علی علیه السلام می فرماید: انسان حقیقت ایمان را درک نمی کند جز اینکه در وی سه خصلت باشد، دانایی در احکام دین، شکیبایی در مصیبت ها و خصلت سوم که مد نظر است، اندازه گیری خوب در معیشت است.

یک ماه برای یک سال

چه کنیم تا آثار و برکات ماه رمضان را در خود حفظ کنیم؟

هفت سین و هفتادهزار امید

در جست و جوی امید، باید سری به دیرینه جشن ها و اساطیر کهن هر ملت زد و با جستاری چند، به جایگاه امید در این فرهنگ های مصوّر پی برد. چرا که این جشن ها و اساطیر، عموماً پایان فصلی و یا آغاز دگرگونی ای را پاس می نهند. در میان تمام این جشن ها«نوروز» چیز دیگری است، که خاستگاه اصلی آن ایران است و از هزاره های دور، حکایتی است گفتنی که تا بدین روز نیز حرف هایی در دل خود نهان دارد. و تو آن قدر از او درمی یابی که بجویی!

نوروز در فرهنگ شیعه

نوروز یا روز نو، در همه تقاویم، در همه دوره ها و در میان همه فرهنگها، با اسامی گوناگون مطرح بوده و هست. گردش زمین به دور خورشید و پدید آمدن روز و شب و فصول سال و نیز حرکت ماه بر گرد زمین، بشر را به محاسبه واداشته و به طور طبیعی تقویم را پدید آورده است.

تفأل به حافظ آری یا خیر

در روایات دینی ما نسبت به هر امری، به‌وسیله هر چیزی من‌جمله دیوان حافظ، تفأل مثبت داشتن به این معنا که مثلاً برای هر غزلی جهت مثبتی در نظر گرفته‌شده و با نگاه خیر به آن نگریسته شود، نه تنها اشکالی ندارد بلکه تحسین و سفارش شده است.