نگاهی به فضیلت لیالی قدر در ماه مهمانی خدا

برچسپ ها: قدر ، شب

Print Friendly and PDF

 

نگاهی به, فضیلت لیالی قدر, در ماه, مهمانی خدادر تفاسیر آمده است كه روزی پیامبر اعظم(ص) فرمود: «یكی از بنی اسرائیل لباس جنگ پوشید و هزار ماه (هشتاد سال) از تن بیرون نیاورد و پیوسته مشغول یا آماده جهاد فی سبیل الله بود. یاران پیامبر تعجب كردند و آرزو كردند چنین فضیلت و افتخاری برای آنها نیز میسر شود؛ در این هنگام بود كه سوره قدر نازل شد و بیان شد كه « شب قدر از هزار ماه عبادت و جهاد برتر است.» به راستی حقیقت مطلوب، دستیابی به كمال طی مبارزه با نفس و تفكر و تدبر در نیات و اعمال است و نیك بخت كسی است كه با درك نیاز خویش، ضرورت وحی را دریابد تا در پرتو آن، به ضرورت شب قدر پی ببرد تا با این هوشیاری از بركات ربوبی لیالی قدر بهره گیرد.»با تأمل و تعمق در این حدیث از پیامبر اعظم(ص) كه «در ایام زندگی شما نسیم های رحمتی است، سعی كنید خود را در مسیر آنها قرار دهید» به خوبی درمی یابیم یكی از این نسیم های رحمت با توجه به آیات و روایات، ماه مبارك رمضان است.خداوند برای اینكه بشر را به مسیر اصلی بازگرداند، فرصت هایی را در اختیار وی قرار می دهد تا با یافتن مجدد راه سعادت و تعالی، به سوی خدا و تكامل گام بردارد.خداوند، تنها به این لطف هم بسنده نكرد و در دل ماه مبارك رمضان نیز فرصت طلایی دیگری را گذارد كه این فرصت، همان شب قدر است. طبق فرموده قرآن كریم، فضیلت شب قدر از یك عمر هشتاد ساله نیز برتر است.درست است كه فرموده اند، اگر كسی نتوانست در شب قدر مورد رحمت خدا قرار گیرد، ناامید نباشد و منتظر رسیدن عرفات بماند، اما هیچ تضمینی نیست كه انسان، فاصله بین قدر تا عرفات را زنده باشد. ضمن اینكه شرط، حضور در صحرای عرفات است و این امكان برای همه مقدور نیست.
باید شب قدر را بیدار بود
در تمام سال، شبی به خوبی و فضیلت شب قدر نمی رسد. این شب شب نزول قرآن، شب فرود آمدن ملائكه و روح نیز نام گرفته و عبادتش برتر از عبادت هزار ماه است و مقدرات یك سال انسان ها و روزی ها، عمرها و امور دیگر مشخص می شود.ملائكه و روح كه اعظم ملائكه است در آن شب به اذن پروردگار به زمین نازل می شوند و به خدمت امام زمان(عج) مشرف می شوند و آنچه برای هركس مقدر شده است بر امام علیه السلام عرضه می دارند.اعمالی كه در شب های قدر وارد است غسل مقارن غروب آفتاب، دو ركعت نماز كه در هر ركعت بعد از حمد، هفت مرتبه توحید توصیه شده و پس از آن هفتاد مرتبه استغفرالله و اتوب الیه را بگوید و سوم این كه قرآن مجید را بگشاید و بگوید: اللهم انی اسئلك بكتابك المنزل و ما فیه و فیه اسمك الاكبر و اسماؤك الحسنی و مایخاف و یرجی ان تجعلنی من عتقائك من النار. و در پایان مصحف شریف را بر سر بگیرد و ذكر مخصوص شب قدر را به جای آورد.از آنجا كه در شب قدر سرنوشت یك سال انسان متناسب با شایستگی هایش تعیین می شود، باید آن شب را بیدار بود، توبه و زاری كرد و از درگاه خداوند منان خواستار رحمت بی كرانش شد.احیا داشتن در این شب ها بسیار توصیه شده است و در روایت آمده هر كس احیا كند شب قدر را گناهان او آمرزیده شود هر چند به عدد ستارگان آسمان و سنگینی كوه ها و وزن دریاها باشد.اما در كنار این اعمال، تفكر و تدبر در آفرینش الهی موضوعی است كه بارها در روایات مختلف بر آن تاكید شده است و می توان این عمل را نوعی عمل فردی به شمار آورد.همچنین دستگیری از نیازمندان و رسیدگی به امور محرومان و همدلی و محبت به دیگران كه اعمالی اجتماعی و جمعی است، مورد تاكید بوده است.بنابراین روح عمل از اعمال فردی عبادت و مناجات و تفكر گرفته تا اعمال اجتماعی همگی از جمله اعمال نیكی است كه بر انجام و مداومت بر آن توصیه شده است. اما كدام عمل برتر و بر آن تاكید بیشتری شده است؟كشف برترین اعمال در لیالی قدر گذرمان را بار دیگر پای منبر كارشناسان دینی كشاند تا پیش از این شب ها، دقایقی راجع به شب های قدر و اعمال آن صحبت كنیم.حجت الاسلام والمسلمین احمد زادهوش، معاون فرهنگی تبلیغی سازمان تبلیغات اسلامی نخستین فردی است كه پیرامون فضیلت شب های قدر از او می پرسیم.وی ترجیح می دهد ابتدا در مورد اهمیت ماه رمضان صحبت كنیم و می گوید: «تعداد ماه های سال نزد خدای متعال دوازده ماه است كه از بین این ماه ها تنها ماه رمضان نامش در قرآن كریم ذكر شده است. چرا كه ظرف نزول قرآن است و به جهت ارتباط با قرآن و خداوند متعال قداست و حرمتش زیادتر شده است، درست مانند زمین ها، انسان ها، زمان ها و دیگر مخلوقات.»وی می گوید: «همه مال خداست ولی زمین هایی كه مسجد شدند قداست پیدا می كنند تا ارتباط شان با خدا مشخص شود. انسان ها هم همین طور هستند. انسان ها همه مخلوق خدایند ولی انسان هایی كه بندگی و عبودیت شان بیشتر شد و بیشتر به خداوند تعلق خاطر پیدا می كنند قداست می یابند. زمان ها هم همین طور. همه پدیده حق هستند اما چون ارتباط بیشتری كه با خدا دارند قداست شان بیشتر می شود كه یكی از آنها ماه رمضان است.»این كارشناس دینی در ادامه این سخنانش، به خبرنگار سرویس گزارش كیهان می گوید: «شهر رمضان، چرا در قرآن آمده است؟ چون ظرف نزول قرآن است و محل و فضایی است كه ارتباط زمین و آسمان حفظ و حبل المتین الهی در اختیار مردم قرار گرفته است. پس در حقیقت شب قرآن است و ما باید با قرآن كریم بیشتر مانوس شویم.»
شب های سپید را دریابیم
گفته می شود در روز قیامت، انسان ها شاكیانی دارند كه از آنها نزد خداوند متعال شكایت می كنند؛ قرآن، مسجد و عالم دینی.زادهوش در همین مورد می گوید: «همین طور است. یكی از شاكیان روز قیامت قرآن است، یعنی در واقع یكی از شكایت های پیامبر اكرم(ص) هم این است كه خدایا این مردم از قرآن فاصله گرفتند. بنابراین شب قدر فرصت خوبی است تا ارتباط مان را با قرآن بازتعریف كنیم و ببینیم كه چه نسبتی با قرآن كریم داریم.آیا به جز تلاوت قرآن كریم و تأمل در ترجمه و تفسیر آیات الهی، اعمال دیگری هم توصیه می شود؟پاسخ این سؤال را حجت الاسلام والمسلمین زادهوش این گونه می دهد: «اعمال فردی و اجتماعی بسیاری توصیه شده اما شب زنده داری دیگر بعد مهم است چرا كه شب های دیگر را تباه می كنیم حال یك شب را در طول سال زنده داری كنیم. در بقیه ملت ها و فرهنگ ها هم این اتفاق می افتد. به طور مثال در فرانسه شب سپید وجود دارد یعنی به غیر از این كه روزهای شان را به مناسبت ها نامگذاری می كنند. بعضی شب ها را هم زنده نگه می دارند. ما هم شب های سپیدمان را باید ارزش قائل شویم و قدر بدانیم.فراموش نكنیم خصوصیاتی در شب نهفته است كه در روز نیست. شب محل خلوت و انس است و از دیدگان نامحرمان و اغیار پوشیده است. بهترین فرصت برای خلوت كردن با خود و خدایمان است. پس اگر توانستیم در این شب ها در مراسم پاسداشت و تكریم قرآن شركت كنیم و ذكر بگوییم و نماز بخوانیم و به دعا و مطالعه و تفكر بپردازیم كه فرصت شب قدر را غنی تر كرده ایم.»
فضیلت شب های قدر
فلسفه و فضیلت شب های قدر در تحول انسان و دستیابی به كمال موثر می باشد. «ماه مبارك رمضان ماه خداست و همه روزها و همه شب ها و ساعات از آن باری تعالی است و این ماه را خدا برای خود اختصاص داده تا ضیافتی برای بندگانش مهیا كند كه آنها به كمال برسند. در اصل رسیدن به كمال انسان و تحول درونی وی هدف بوده است.شاید بتوان این تعابیر را به این روایت معطوف كرد كه خداوند عالم، عاشق بندگان است و اگر بندگان می دانستند كه خدای متعال چقدر عاشق انسان است همان جا از شدت خوشحالی غش می كردند و می افتادند.»«این زمان را خدا قرار داده تا انسان را رشد دهد. آنچه انسان هم باید بدان توجه كند، تعالی است و ماه رمضان یكی از ماه هایی است كه می تواند انسان رشد كافی داشته باشد و به كمال برسد و همه این ماه ها و دقایق و ثانیه ها با اهمیت اند. مثل خواندن یك آیه از قرآن كریم كه برابر با كل قرآن در ماه های دیگر است. همین موضوع ثابت می كند عنایات و توجه خاصی در این ماه وجود دارد كه نباید از دست داد.»حجت الاسلام والمسلمین اسلام درخشان پور، مشاور فرهنگی در حوزه علمیه قم. 
تقدیرت را رقم بزن
می گویند در شب قدر، مقدرات بندگان اعم از خیر و شر و ولادت و مرگ و خلاصه هر چه تا شب قدر سال آینده با آن مواجه می شوند، تقدیر و معین می شود.اگر چنین باشد، هر كس سرنوشتش تا سال آینده مشخص است. بنابراین، در دایره همین سرنوشت معین حركت می كند و اختیاری از خود ندارد. این شبهه ای است كه در ذهن بسیاری از جوانان در مواجهه با فلسفه لیالی قدر نقش می بندد.حجت الاسلام والمسلمین حمید نگارش، كارشناس دینی و استاد دانشگاه صنعتی شریف پاسخ این شبهه را این طور می دهد: «در مورد شب های قدر چند نكته قابل توجه است. شب مخصوصی است كه سرنوشت انسان رقم می خورد و این تدبیر و برنامه ریزی از سوی انسان می خواهد. برخلاف این كه می گویند اختیاری در كار نیست، باید گفت جبری در كار نیست و همه بر حسب اراده انسان صورت می گیرد.»وی ادامه می دهد: «هر عملی كه انسان انجام دهد و هر تدبیر و عملی از سوی او براساس اراده اش است. ارتباط با قرآن در این شب ها، آرزوهایی كه وی دارد و دعاهایی كه می كند، عملی كه مرتكب می شود و نیتی كه برای اصلاح امور و یا استمرار بر گناهانش دارد همگی رقم زننده سرنوشت یك سال اوست.»استاد دانشگاه صنعتی شریف ادامه می دهد: «انسان مقدراتش را نمی داند بلكه با اعمالی كه در این شب ها از او سر می زند می تواند از سر اختیار سرنوشت خود را تعیین كند. البته هر عملی هم كه در طی سال انجام داده پرونده اش باز است تا با استغفار و شب زنده داری از خداوند طلب آمرزش كند. به تعبیری خداوند به انسان حق انتخاب داده تا با استفاده از این فضا ارزش های معنوی را كسب كند و به سعادت دست یابد.»
كمال؛ فلسفه لیالی قدر
به راستی فلسفه شب های قدر و این همه ارزش و قدر برای این شب ها چیست؟حمید نگارش در توضیح بیشترمی گوید: «این سؤال را صحابه از پیامبر اسلام(ص) پرسیدند كه ایشان ثواب چندین برابری برای هر عمل نیك را فلسفه این شب ها دانستند. در احادیث داریم كه فرشتگان و ملائك بر انسان فرود می آیند و زمینه و فضای معنوی ایجاد می شود اما انسان وظایفی هم دارد. این كه از فضاهای معنوی استفاده كند. باتقوا باشد. خودسازی وظیفه دیگر و مهمی است. وفاداری به عهدی كه با خداوند بسته است مثل عدم بندگی شیطان را حفظ كند. زمینه هایی كه شیطان بزرگ امروز فراهم كرده و ابزارهای گسترده ای كه امروز برای انسان چیده است را با دعا و استغفار و قرآن خواندن از خود دور كند.»وی به بعد اجتماعی لیالی قدر هم می پردازد و می گوید: «البته اگر قرار است اعمال خیر ما چندین برابر بركت داشته باشد بهتر است با زمینه های شور و آشتی در میان مردم و ایجاد زمینه های اتحاد و وحدت باشد. اگر می توانیم از دیگران دستگیری كنیم و كدورتی را از بین ببریم ثواب بیشتری خواهیم برد.تاثیر شخصیت و اعمال بزرگان دینی نیز همواره الگوی خوبی برای بهره بردن از فضاهای معنوی لیالی قدر است.از جمله زندگی سراسر مهر رسول خدا(ص) كه امام علی(ع) می فرمایند ایشان شب های دهه آخر ماه مبارك رمضان را احیا می گرفتند و حتی كودكان و نوجوانان را به احیا و شب زنده داری این شب ها توصیه می كردند. و یا در زمان ما نیز بزرگانی همچون حضرت امام خمینی(ره) دهه آخر ماه مبارك رمضان برنامه های شان محدود می شد و بیشتر به خودسازی و تدبر و تلاوت قرآن می پرداختند.»حمید نگارش ادامه می دهد:«اگر امروز در موقعیت ژئوپولتیك خاورمیانه و مصر و بحرین و تونس و در دیگر نقاط دنیا امام خمینی طلیعه دار قیام و مقاومت خوانده می شوند حاصل همان فضای معنوی و حالات خاصی است كه در شب های قدر برای خود رقم می زدند. بنابراین ما هم بكوشیم به تأسی از امام و آل رسول خدا(ص) فضای معنوی خوبی ایجاد كنیم و خود و سپس اجتماع را بسازیم.» بیایید لیالی قدر را قدر بدانیم. 
پریسا جلالی

 

اشتراک گذاری


مطالب مرتبط

در شب قدر چه اتفاقی می افتد؟!

نباید کوچکی سوره قدر ما را فریب دهد ، چه اینکه مجموعه فشرده‌ای از معارف الهی در این سوره وجود دارد.

رونمایی از امورات انسان در شب قدر

«ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم . تو چه می ‌دانی که شب قدر چگونه شبی است. شبی که از هزار ماه برتر است. فرشتگان و روح الامین در آن شب ، با اذن پروردگارشان براى هر كارى فرود مى ‏آیند. آن شب تا دمیدن سپیده ، امن و سلامت است. »

قدرِ شب، اندر شب قدر است و بس!

امام کاظم علیه السلام، غسل و احیاء در شب قدر را برای خروج از گناهان توصیه نموده است.گویی زنده نگاه داشتن این شب،خزان گناهان خواهد بود.

آن شب قدر

به خدا، خون خدا در شریان داشت علی

زمان برای عبور و مرورش مجوّز نمی خواهد!

به ساعت نگاه می کنم ... عقربه هایش چه قدر تند می رود، آن قدر تند که نه کسی می تواند آن ها را از رفتن باز دارد و نه می تواند آنها را به سر جای اول بازگرداند ... درست مثل گذر روزها و سال ها و ایام ...

چرا این شب، شب قدر نامیده شده؟

1. شب قدر به این جهت «قدر» نامیده شده که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین می شود. شاهد این معنی سوره دخان است که می فرماید: ما این کتاب مبین را در شبی پر برکت نازل کردیم، و ما همواره انذار کننده بوده ایم. در آن شب که هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین می گردد. (دخان: 3 و 4)

جایگاه و اهمیت شب قدر

چنان که درک شب قدر، کاری است مشکل، بیان جایگاه و «قدر» شب قدر عملی است دشوار که تنها راه یافتگان به آن شب عزیز می توانند واقعیت و حقیقت آن را بیان دارند; چراکه قرآن به پیامبر خدا فرمود: «وما ادراک مالیلة القدر» ; «و تو چه دانی شب قدر چیست؟»

جایگاه و اهمیت شب قدر

یکی از زمان¬هایی که در منابع دینی، اهمیت فراوانی دارد، شب قدر است. در قرآن کریم، شب قدر، بهتر از هزار ماه خوانده شده است. مفهوم واژه¬ی «قدر» در لغت به معنای بیان مقدار چیزی است.1 در جای دیگری آمده که قدر به معنای اندازه و مقدار هر چیز اعم از زمان، مکان و. .. است.2

فاطمه زهرا علیهاالسلام سرّ لیلة القدر

فاطمه زهرا علیهاالسلام همچون لیلة القدر، حضوری مستمر، کارآمد و تأثیرگذار در همه عرصه های هستی دارد و ظرف وجودش ظرف تحقق اراده و مشیّت الهی و افاضه فیض ربوبی است. او اگرچه به مثابه «قدر»، قدرش ناشناخته مانده است و باید تأویل حقیقت و کنه وجودش را در قیامت مشاهده کرد،

آب حیات

می گویند شب قدر ارتباط تنگاتنگی با امام زمان(عج) دارد و در جایی خواندم که امام صادق علیه السلام فرمود: حقیقت شب قدر، حضرت زهرا علیها السلام است؛ آیا این سخن درست است و به طور کلی، رابطة شب قدر با ولایت چیست؟

آیا سرنوشت ما در یک شب تعیین می شود؟

آیا این درست است که سرنوشت همه ما در شب قدر تعیین می¬شود؟ آیا این با عدالت خدا سازگار است؟ پس ما چه اختیاری داریم؟

در شب قدر چه اتفاقی می افتد؟!

نباید کوچکی سوره قدر ما را فریب دهد ، چه اینکه مجموعه فشرده‌ای از معارف الهی در این سوره وجود دارد.

رونمایی از امورات انسان در شب قدر

«ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم . تو چه می ‌دانی که شب قدر چگونه شبی است. شبی که از هزار ماه برتر است. فرشتگان و روح الامین در آن شب ، با اذن پروردگارشان براى هر كارى فرود مى ‏آیند. آن شب تا دمیدن سپیده ، امن و سلامت است. »

اعمال شب و روز عرفه

شب نهم ذي الحجة از شب‎های متبرك و شب مناجات با قاضى الحاجات است و توبه در آن شب مقبول و دعا در آن مستجاب است. عبادت در اين شب، اجر صد و هفتاد سال عبادت را دارد.

مهمان ناخوانده شبِ عروسی

روزترین شبِ زندگی اش نزدیک می شد. خودش را به سرعت، برای آن «بهترین شب» آماده می کرد. یک «دختر» است و یک «شب عروسی». مگر چند بار اتفاق می افتد؟!

با آرزوها در ليلة الرغائب

سرشار است، آنان که در وادي مراقبه و شهود در محضر خداي متعال گام برمي دارند به خوبي قدر چنين ايامي را دانسته و بسيار سخت تر، هوشيارتر و جدي تر از دنيا طلبان در پي بهره گيري از اين فرصت ارزشمند هستند .

لیلة الرغائب چگونه شبی است؟

"رجب"، ماه خداست؛ ماه پر بركتی است كه اعمال بسیاری برای آن ذكر شده است. باید خود را در دریای زلالش بشوییم تا پاک شویم. پیامبر اكرم(صلی الله علیه و آله) فرمود: هر كس یك روز از ماه رجب را روزه بگیرد، موجب خشنودی خدا می شود و غضب الهی از او دور می گردد و دری از درهای جهنم بر روی او بسته می شود.

قدرِ شب، اندر شب قدر است و بس!

امام کاظم علیه السلام، غسل و احیاء در شب قدر را برای خروج از گناهان توصیه نموده است.گویی زنده نگاه داشتن این شب،خزان گناهان خواهد بود.

آن شب قدر

به خدا، خون خدا در شریان داشت علی

چرا این شب، شب قدر نامیده شده؟

1. شب قدر به این جهت «قدر» نامیده شده که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین می شود. شاهد این معنی سوره دخان است که می فرماید: ما این کتاب مبین را در شبی پر برکت نازل کردیم، و ما همواره انذار کننده بوده ایم. در آن شب که هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین می گردد. (دخان: 3 و 4)

جایگاه و اهمیت شب قدر

چنان که درک شب قدر، کاری است مشکل، بیان جایگاه و «قدر» شب قدر عملی است دشوار که تنها راه یافتگان به آن شب عزیز می توانند واقعیت و حقیقت آن را بیان دارند; چراکه قرآن به پیامبر خدا فرمود: «وما ادراک مالیلة القدر» ; «و تو چه دانی شب قدر چیست؟»

جایگاه و اهمیت شب قدر

یکی از زمان¬هایی که در منابع دینی، اهمیت فراوانی دارد، شب قدر است. در قرآن کریم، شب قدر، بهتر از هزار ماه خوانده شده است. مفهوم واژه¬ی «قدر» در لغت به معنای بیان مقدار چیزی است.1 در جای دیگری آمده که قدر به معنای اندازه و مقدار هر چیز اعم از زمان، مکان و. .. است.2

آب حیات

می گویند شب قدر ارتباط تنگاتنگی با امام زمان(عج) دارد و در جایی خواندم که امام صادق علیه السلام فرمود: حقیقت شب قدر، حضرت زهرا علیها السلام است؛ آیا این سخن درست است و به طور کلی، رابطة شب قدر با ولایت چیست؟

آیا سرنوشت ما در یک شب تعیین می شود؟

آیا این درست است که سرنوشت همه ما در شب قدر تعیین می¬شود؟ آیا این با عدالت خدا سازگار است؟ پس ما چه اختیاری داریم؟